Prawa autorskie do fotografii

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.), zwanej dalej ‘PrAut’, przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). Jako utwory przepisy wskazują m.in. fotografie (art. 1 ust. 2 pkt 3 PrAut). Nie każda fotografia może być jednak uznana za utwór, gdyż ochrona powstaje tylko wówczas, gdy spełnione są ogólnie wymagane kryteria, a więc gdy fotografia jest rezultatem pracy twórczej, gdy cechuje ją inwencja i samodzielność artystyczna. Nie mają takiego charakteru fotografie czysto rejestracyjne, jak również – z zasady – fotograficzne reprodukcje dzieł malarstwa nastawione na wierne odtworzenie oryginału. Oryginalność fotografii może znajdować oparcie też w samym zestawieniu (ułożeniu) fotografowanych osób czy przedmiotów, w kompozycji obrazu, w zastosowanej „oprawie” (tle), jak i w uzyskiwanych efektach barwnych itp. Cech oryginalności dopatrzyć się można również w połączeniu kilku fotografii (fotomontaż). W praktyce więc każdorazowo należałoby ustalić czy dana fotografia stanowi utwór, podlegający przepisom prawa autorskiego.

Należy także wskazać, że pod rządami ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim (Dz. U. Nr 34, poz. 234) utwór, wykonany sposobem fotograficznym lub do fotografii podobnym, był przedmiotem prawa autorskiego, jeżeli na utworze uwidoczniono wyraźnie zastrzeżenie prawa autorskiego. Na odbitkach i reprodukcjach, otrzymanych sposobem fotograficznym należało uwidocznić rok wykonania utworu (art. 2 tej ustawy). Ustawa ta wyraźnie wskazywała, że reporterskie zdjęcia fotograficzne nie stanowią przedmiotu prawa autorskiego (art. 5 pkt 3 tej ustawy). Przed ustawą z 1952 r. obowiązywała ustawa z dnia 29 marca 1926 r. o prawie autorskim (t. j. Dz. U. z 1935 r. Nr 36, poz. 260 z późn. zm.), która w art. 3 stanowiła, że prawo autorskie do utworów fotograficznych lub otrzymanych w podobny do fotografji sposób istnieje pod warunkiem, że zastrzeżenie wyraźne uwidoczniono na odbitkach.

Przepisy aktualnie obowiązującej ustawy o prawie autorskim znajdują zastosowanie – zgodnie z art. 124 ust. 1 PrAut – do utworów:

  1. ustalonych po raz pierwszy po jej wejściu w życie;
  2. do których prawa autorskie według przepisów dotychczasowych nie wygasły;
  3. do których prawa autorskie według przepisów dotychczasowych wygasły, a które według niniejszej ustawy korzystają nadal z ochrony, z wyłączeniem okresu między wygaśnięciem ochrony według ustawy dotychczasowej i wejściem w życie niniejszej ustawy.

Przepisy aktualnie obowiązującej ustawy o prawie autorskim znajdą zatem zastosowanie do wszystkich utworów stworzonych (ustalonych) po jej wejściu w życie oraz stworzonych wcześniej, lecz mieszczących się w granicy czasowej wyznaczonej przez art. 36–40 PrAut, tj. okres 70 lat (o czym niżej). Innymi słowy, w zakresie ochrony ‘starych utworów’ krąg dzieł objętych działaniem nowej ustawy ustala się tak, jakby ustawa ta obowiązywała w momencie ich powstania. Niemniej przyjmuje się, że ochroną praw autorskich objęte są tylko takie prawa, które przysługiwały twórcy także według przepisów ustawy z 1952 r. i ustawy z 1926 r. Nie korzystają natomiast z ochrony te utwory, które według tych ustaw nie były w ogóle przedmiotem prawa autorskiego, jak np. zdjęcia reporterskie. Zgodnie natomiast z art. 124 ust. 1 pkt 3 PrAut, jeżeli prawo do danego utworu wygasło przed datą wejścia ustawy w życie, to wraz z nadejściem tej daty prawo to ‘odżywa’, przy czym trwa ono od daty wejścia w życie ustawy do czasu upłynięcia okresu obliczonego według zasad podanych w art. 36–40 PrAut. Może mieć to o tyle znaczenie, że okres ochrony prawnoautorskiej fotografii w ustawie z 1952 r. wynosił tylko 10 lat (art. 27), a w ustawie z 1926 r. – 10 lat, a w przypadku zdjęć mających znaczenie artystyczne lub naukowe – 50 lat (art. 21). Okres ten wydłużył się więc do lat 70.

Masz pytania?

Skontaktuj się z naszym ekspertem

/
/

Udostępnij

Skomentuj

Plain text

  • Znaczniki HTML niedozwolone.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.
  • Email addresses will be obfuscated in the page source to reduce the chances of being harvested by spammers.
CAPTCHA
To pytanie sprawdza czy jesteś człowiekiem i zapobiega wysyłaniu spamu.