Utwory osierocone a digitalizacja fotografii

Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych (Dz. U. poz. 1639) wprowadziła pojęcie ‘utworów osieroconych’. Nowa regulacja ma istotne znaczenie dla procesu digitalizacji, gdyż umożliwia m.in. archiwom, instytucjom oświatowym, instytucjom badawczym, bibliotekom, muzeom zwielokrotnianie opublikowanych utworów osieroconych oraz udostępnianie ich w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym (art. 35(5) ust. 2). Korzystanie z utworów osieroconych jest dozwolone w celu realizacji służących interesowi publicznemu statutowych zadań podmiotów wymienionych w art. 35(5) ust. 2 znowelizowanej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w szczególności polegających na zachowaniu, odnawianiu i udostępnianiu w celach kulturalnych i edukacyjnych utworów znajdujących się w ich zbiorach nie wymaga uzyskiwania żadnych zgód ani zawierania umów. Co więcej, podmioty te mogą uzyskiwać przychody z takiego korzystania, o ile zostaną one przeznaczone na pokrycie bezpośrednich kosztów digitalizacji i publicznego udostępniania utworów osieroconych (art. 35(5) ust. 3). 

Zgodnie z art. 35(5) ust. 1 znowelizowanej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, utworami osieroconymi są:

1)   utwory opublikowane w książkach, dziennikach, czasopismach lub innych formach publikacji drukiem,

2)   utwory audiowizualne, a także utwory zamówione lub włączone do utworów audiowizualnych lub utrwalone na wideogramach, w zakresie korzystania z utworu audiowizualnego lub wideogramu jako całości,

3)   utwory utrwalone na fonogramach

- znajdujące się w zbiorach podmiotów, o których mowa w ust. 2, jeżeli uprawnieni, którym przysługują autorskie prawa majątkowe do tych utworów w zakresie pól eksploatacji wymienionych w ust. 2, nie zostali ustaleni lub odnalezieni pomimo przeprowadzenia poszukiwań, o których mowa w art. 35(6).

Jak wynika z powyższego, z zakresu ‘utworów osieroconych’ wyłączono samodzielne utwory fotograficzne. W uzasadnieniu do ustawy nowelizującej wskazano, iż utwory osierocone tego rodzaju będą objęte dozwolonym użytkiem uregulowanym w treści art. 35(5) ust. 1 ustawy tylko w takim zakresie, w jakim zostały włączone do powyższych form publikacji (np. jako ilustracje czy zdjęcia w książce).  Przyczyną takiej regulacji jest uznanie, że samodzielne egzemplarze utworów plastycznych i fotograficznych bardzo często nie zawierają informacji o autorze bądź podmiocie uprawnionym, a równocześnie ich staranne poszukiwania - w razie braku jakichkolwiek informacji dołączonych do egzemplarza utworu - są praktycznie niemożliwe do przeprowadzenia.

Z uwagi na wyłączenie samodzielnych utworów fotograficznych z art. 35(5) ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, regulacja dotycząca utworów osieroconych znajdzie do fotografii bardzo ograniczone zastosowanie, tj. wyłącznie wtedy, gdy będą one stanowiły ilustrację w publikacji wydanej drukiem. 

Masz pytania?

Skontaktuj się z naszym ekspertem

/
/

Udostępnij

Skomentuj

Plain text

  • Znaczniki HTML niedozwolone.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.
  • Email addresses will be obfuscated in the page source to reduce the chances of being harvested by spammers.
CAPTCHA
To pytanie sprawdza czy jesteś człowiekiem i zapobiega wysyłaniu spamu.

Kategorie